21,2% THAI PHỤ TRONG NGHIÊN CỨU TẠI BUH
ĐƯỢC CHẨN ĐOÁN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ – MẸ BẦU CẦN LƯU Ý!

“Tôi ăn uống lành mạnh, cơ thể khỏe mạnh, không thấy mệt mỏi thì … chắc không bị đái tháo đường thai kỳ?”

Đây là một thắc mắc khá thường gặp. Tuy nhiên, đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) có thể diễn tiến âm thầm, nhiều thai phụ không có triệu chứng rõ ràng. Trong thai kỳ, các thay đổi nội tiết và tình trạng kháng insulin sinh lý có thể làm đường huyết tăng, kể cả khi trước đó người mẹ cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh. Vì vậy, không có triệu chứng không đồng nghĩa với không có nguy cơ.

Theo Hướng dẫn quốc gia về sàng lọc và quản lý đái tháo đường thai kỳ của Bộ Y tế ban hành năm 2024, ĐTĐTK được hiểu là tình trạng đái tháo đường được chẩn đoán trong ba tháng giữa hoặc ba tháng cuối thai kỳ và không có bằng chứng rõ ràng về đái tháo đường từ trước khi mang thai.[2]

Số liệu nghiên cứu về ĐTĐTK tại BUH

Theo số liệu của đề tài nghiên cứu khoa học thực hiện tại Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột (BUH), trong 1.157 thai phụ thuộc nhóm nghiên cứu năm 2023, có 245 trường hợp được chẩn đoán ĐTĐTK, tương ứng 21,18% (làm tròn 21,2%).[1]

Đây là tỷ lệ ghi nhận trong nhóm thai phụ tham gia nghiên cứu tại BUH, không phải tỷ lệ đại diện cho toàn bộ thai phụ tại Đắk Lắk hoặc Việt Nam.

Con số này cho thấy một điều quan trọng: Không nên chờ đến khi có triệu chứng mới kiểm tra đường huyết.

Vì sao mẹ bầu khỏe mạnh vẫn cần tầm soát?

ĐTĐTK thường không có biểu hiện đặc hiệu. Một số trường hợp có thể gặp khát nhiều, tiểu nhiều, mệt mỏi hoặc nhiễm khuẩn tái diễn, nhưng các dấu hiệu này không đủ để chẩn đoán và cũng có thể trùng với những thay đổi thường gặp khi mang thai. Cách phù hợp để phát hiện bệnh là thực hiện xét nghiệm sàng lọc theo hướng dẫn và chỉ định của bác sĩ.

Thời điểm cần tầm soát trong thai kỳ

Mốc 24–28 tuần: Bộ Y tế khuyến cáo thực hiện tầm soát ĐTĐTK cho mọi thai phụ trong giai đoạn này bằng nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống 75 g (OGTT). Nghiệm pháp đánh giá glucose huyết tương lúc đói, sau uống glucose 1 giờ và 2 giờ.[2]

Ngay lần khám thai đầu tiên: Thai phụ thuộc nhóm nguy cơ cao cần được xét nghiệm đường huyết sớm theo hướng dẫn và chỉ định của bác sĩ, gồm:

• Thai phụ trên 35 tuổi.
• Có tiền sử đái tháo đường thai kỳ ở lần mang thai trước.
• Có tiền sử tiền đái tháo đường hoặc bất thường đường huyết.
• Thừa cân và có thêm ít nhất một yếu tố nguy cơ như:

o Cha, mẹ hoặc anh/chị/em ruột mắc đái tháo đường.

o Tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch.

o Hội chứng nội tiết – chuyển hóa – buồng trứng (PMOS)

o Rối loạn lipid máu.

o Ít vận động.

Ngay cả khi kết quả đánh giá sớm bình thường, thai phụ vẫn cần trao đổi với bác sĩ về tầm soát ở mốc 24–28 tuần. Khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) cũng duy trì sàng lọc ĐTĐTK ở 24–28 tuần đối với người mang thai chưa được phát hiện đái tháo đường hoặc bất thường chuyển hóa glucose nguy cơ cao trước đó.[3]

Đừng chờ có triệu chứng mới kiểm tra

Phát hiện ĐTĐTK đúng thời điểm giúp bác sĩ có cơ sở tư vấn dinh dưỡng, vận động, theo dõi đường huyết và điều trị phù hợp khi cần, qua đó góp phần giảm các nguy cơ bất lợi cho mẹ và thai nhi. Mỗi thai kỳ có đặc điểm khác nhau, vì vậy mẹ bầu không nên tự nhịn ăn, tự cắt bỏ hoàn toàn nhóm thực phẩm hoặc tự điều chỉnh thuốc khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Trong Tuần lễ Làm mẹ an toàn 2026, BUH khuyến khích thai phụ chủ động trao đổi với bác sĩ về thời điểm sàng lọc phù hợp, đặc biệt nếu có yếu tố nguy cơ.

Tài liệu tham khảo

[1] BSCKI Bùi Văn Duy Phúc. “Thực trạng đái tháo đường thai kỳ ở sản phụ đến khám và điều trị tại Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột”. Đề tài NCKH cấp Sở KH&CN tỉnh Đắk Lắk; số liệu nghiên cứu tại BUH năm 2023; báo cáo tại Hội nghị Khoa học Thường niên Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột lần III, 2025.

[2] Bộ Y tế. Quyết định 1470/QĐ-BYT năm 2024 về hướng dẫn chuyên môn sàng lọc, chẩn đoán và quản lý đái tháo đường thai kỳ.

[3] American Diabetes Association Professional Practice Committee. 2. Diagnosis and Classification of Diabetes: Standards of Care in Diabetes – 2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1)–S49.

#BUH #TuanLeLamMeAnToan2026 #DaiThaoDuongThaiKy #KhoaPhuSan #ChamSocSucKhoeMeVaBe