PHÒNG CHỐNG BỆNH DẠI – ĐỪNG CHỦ QUAN DÙ CHỈ LÀ VẾT CÀO NHỎ

Bệnh Dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất hiện nay, lây từ động vật sang người chủ yếu qua vết cắn, vết cào hoặc nước bọt của chó, mèo mắc bệnh Dại.

Điều đáng lo ngại là khi đã xuất hiện triệu chứng, bệnh Dại gần như tử vong 100%. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu được xử trí đúng và tiêm phòng kịp thời.

1. Bệnh Dại nguy hiểm như thế nào?

Virus Dại tấn công hệ thần kinh trung ương, gây viêm não cấp tính. Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như:

Sốt, đau đầu
Tê, ngứa hoặc đau tại vết cắn
Sợ nước, sợ gió
Co giật, kích động
Liệt và tử vong

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khi triệu chứng lâm sàng đã xuất hiện thì bệnh Dại hầu như không thể cứu chữa.
Đặc biệt không chỉ chó thả rông mới có nguy cơ truyền bệnh, chó nuôi trong nhà, mèo cảnh chưa tiêm phòng vẫn có thể mang virus Dại. Các vết cào nhỏ, trầy xước nhẹ hoặc liếm lên vùng da tổn thương cũng có thể làm lây bệnh. Vì vậy, người dân tuyệt đối không chủ quan sau khi bị chó, mèo cắn hoặc cào.

2. Cảnh báo: Chó nhà cắn, vết cào nhỏ vẫn có thể gây bệnh Dại

Có một số quan niệm cho rằng: “Chó nhà nên không sao”, “Chỉ trầy da nhẹ”, “Không chảy máu thì không cần tiêm”… Thực tế virus Dại tồn tại trong nước bọt động vật mắc bệnh và có thể xâm nhập qua các đường như: Vết cắn; Vết cào xước; Vết thương hở; Niêm mạc mắt, miệng; Da bị trầy xước dù rất nhỏ…

Người dân thường chủ quan trong việc dự phòng bệnh dại với các vật nuôi trong gia đình

Trên thực tế, đã có rất nhiều báo cáo về các trường hợp vật nuôi mắc bệnh dại, tấn công người và lây truyền bệnh dại. Theo CDC Hoa Kỳ, có khoảng 5.000 trường hợp mắc bệnh dại hàng năm tại Hoa Kỳ, trong đó có đến 10% trường hợp tử vong do bệnh dại có trung gian lây truyền được xác định là vật nuôi tại nhà. Riêng tại Việt Nam đã có rất nhiều trường hợp bị chó nhà cắn, gây mắc dại và tử vong sau vài ngày, vài tháng, thậm chí sau vài năm ủ bệnh.

WHO khuyến cáo: mọi trường hợp nghi ngờ phơi nhiễm Dại đều cần được đánh giá và xử trí y tế càng sớm càng tốt.

3. Xử trí đúng khi bị chó, mèo cắn – Càng sớm càng tốt

Khi bị chó hoặc mèo cắn/cào, cần thực hiện ngay các bước sau:

Bước 1: Rửa vết thương ngay lập tức

Rửa kỹ dưới vòi nước chảy với xà phòng liên tục ít nhất 15 phút
Có thể sát khuẩn bằng povidine hoặc dung dịch sát khuẩn thông thường

Bước 2: Không tự xử trí sai cách

Không nên:

Đắp lá thuốc, bôi ớt, bôi kem đánh răng
Nặn máu vết thương
Tự mua thuốc uống mà không đi khám
Chờ theo dõi chó mèo nhiều ngày mới đi tiêm

Bước 3: Đến cơ sở y tế ngay

Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ và chỉ định:

Tiêm vắc xin phòng Dại
Tiêm huyết thanh kháng Dại nếu cần thiết

Việc tiêm càng sớm thì hiệu quả bảo vệ càng cao.

4. Huyết thanh kháng Dại & Vắc xin Dại – Khác nhau như thế nào?

Huyết thanh kháng Dại (RIG)

Là kháng thể giúp trung hòa virus ngay tại vết thương, có tác dụng bảo vệ tức thời.

Thường được chỉ định trong:

Vết cắn sâu
Nhiều vết cắn
Cắn ở vùng nguy hiểm như đầu, mặt, cổ, tay
Vết thương chảy máu
Phơi nhiễm mức độ nặng

Huyết thanh sẽ được tiêm càng sớm càng tốt, tốt nhất cùng ngày với mũi vắc xin đầu tiên.

Vắc xin phòng Dại

Giúp cơ thể tạo miễn dịch chủ động chống lại virus Dại
Người chưa từng tiêm phòng thường được chỉ định:

Tiêm nhiều mũi theo lịch hẹn của bác sĩ
Cần tiêm đúng ngày, đúng đủ số mũi để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu

Việc bỏ mũi, tiêm trễ hoặc tự ý ngưng tiêm có thể làm giảm hiệu quả phòng bệnh

5. Chủ động bảo vệ bản thân và gia đình

Một số biện pháp phòng bệnh Dại hiệu quả:

Tiêm phòng Dại định kỳ cho chó, mèo nuôi
Không thả rông vật nuôi
Hướng dẫn trẻ em tránh trêu chọc chó mèo
Đưa người bị cắn đến cơ sở y tế ngay lập tức

6. Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột trang bị đầy đủ huyết thanh dại và vắc xin dại

Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột luôn sẵn sàng tiếp nhận, tư vấn và xử trí phơi nhiệm các trường họp bị chó, mèo cắn với đầy đủ vắc xin phòng Dại, huyết thanh kháng Dại.

Người dân khi bị chó, mèo cắn hoặc cào nên đến bệnh viện càng sớm càng tốt để được đánh giá nguy cơ và tiêm phòng kịp thời.

Tài liệu tham khảo
1.Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – Rabies Fact Sheet
2.WHO Việt Nam – Rabies in Viet Nam
3.Hướng dẫn phòng chống bệnh Dại – Bộ Y tế Việt Nam