BUH ĐIỀU TRỊ THÀNH CÔNG NGƯỜI BỆNH VIÊM TỤY CẤP HOẠI TỬ, SUY ĐA TẠNG

BẰNG HỒI SỨC TÍCH CỰC VÀ LỌC MÁU LIÊN TỤC

Vừa qua, Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột (BUH) đã điều trị thành công một trường hợp viêm tụy cấp hoại tử nặng, biến chứng suy đa tạng. Trong quá trình hồi sức, người bệnh được theo dõi, điều trị đa chuyên khoa và áp dụng kỹ thuật lọc máu liên tục (CRRT) tại Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, góp phần kiểm soát tình trạng nguy kịch và hỗ trợ phục hồi chức năng các cơ quan.

Từ viêm tụy cấp đến suy đa tạng chỉ trong thời gian ngắn

Người bệnh Y.T., nam, làm nghề tài xế, có tiền sử rối loạn lipid máu và từng nhiều lần bị viêm tụy cấp. Theo thông tin khai thác bệnh sử, đặc thù thường xuyên lái xe ban đêm khiến người bệnh có thói quen sử dụng nhiều cà phê, nước tăng lực để duy trì sự tỉnh táo, cùng chế độ ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên xào.
Kết quả xét nghiệm khi nhập viện ghi nhận triglyceride lên tới 22 mmol/L – mức tăng rất cao. Tình trạng tăng triglyceride nặng là một trong những nguyên nhân đã được ghi nhận có thể gây viêm tụy cấp.

Người bệnh được chẩn đoán viêm tụy cấp nặng với tổn thương hoại tử tụy trên 30%. Chỉ sau một ngày, tình trạng diễn tiến nhanh, xuất hiện tăng áp lực ổ bụng/hội chứng khoang bụng, ảnh hưởng đến hô hấp và kèm theo tổn thương nhiều cơ quan như suy thận cấp, tổn thương gan cấp.

Trước diễn tiến nguy kịch, người bệnh cần được đặt nội khí quản, thở máy và hồi sức tích cực.

Lọc máu liên tục – kỹ thuật chuyên sâu trong hồi sức người bệnh nặng tại BUH

Trước tình trạng suy đa cơ quan, BUH triển khai phối hợp giữa Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc cùng các chuyên khoa Cấp cứu, Gây mê Hồi sức và Ngoại khoa để theo dõi và xử trí toàn diện.

Một trong những kỹ thuật chuyên sâu được áp dụng là lọc máu liên tục – Continuous Renal Replacement Therapy (CRRT).

Khác với lọc máu ngắt quãng, CRRT được thực hiện liên tục trong thời gian dài, cho phép điều chỉnh dịch và các chất hòa tan một cách từ từ. Đây là phương thức điều trị thay thế thận thường được cân nhắc trong hồi sức người bệnh nặng có tổn thương thận cấp, rối loạn dịch, điện giải hoặc tình trạng huyết động không ổn định.

Ở trường hợp này, CRRT được triển khai trong chiến lược hồi sức tổng thể nhằm kiểm soát cân bằng dịch, điện giải và nội môi, hỗ trợ chức năng thận trong giai đoạn suy đa cơ quan, đồng thời tạo điều kiện để các cơ quan từng bước phục hồi.

Song song đó, người bệnh được theo dõi sát áp lực ổ bụng, hỗ trợ hô hấp và chức năng các cơ quan. Khoa Gây mê Hồi sức phối hợp thực hiện giảm đau ngoài màng cứng trong chiến lược giảm đau đa mô thức, trong khi các bác sĩ Ngoại khoa theo dõi diễn tiến tổn thương tụy để kịp thời đánh giá chỉ định can thiệp khi cần thiết.

Từ tình trạng nguy kịch đến cai máy thở sau 48 giờ

Sau 24 giờ điều trị và lọc máu liên tục, áp lực ổ bụng của người bệnh giảm rõ rệt, tình trạng hô hấp từng bước được kiểm soát. Đến 48 giờ, người bệnh đáp ứng điều trị tốt, đủ điều kiện cai máy thở và rút ống nội khí quản.

Hiện người bệnh tỉnh táo, tự thở tốt, chức năng gan thận cải thiện, có thể tự đi lại và sinh hoạt. Từ một trường hợp viêm tụy cấp hoại tử diễn tiến nhanh đến suy đa tạng, người bệnh đã vượt qua giai đoạn nguy kịch nhờ phát hiện diễn tiến nặng kịp thời, hồi sức tích cực và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa.

Triển khai kỹ thuật hồi sức chuyên sâu tại BUH

Điều trị người bệnh viêm tụy cấp nặng không phụ thuộc vào một kỹ thuật đơn lẻ mà đòi hỏi chiến lược hồi sức toàn diện, theo dõi liên tục và phối hợp đa chuyên khoa. Kết quả điều trị là sự kết hợp giữa phát hiện kịp thời diễn tiến nặng, hồi sức tích cực, ứng dụng kỹ thuật chuyên sâu và phối hợp đa chuyên khoa.

Trong đó, việc triển khai thường quy lọc máu liên tục (CRRT) tại Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc BUH góp phần nâng cao khả năng tiếp nhận và điều trị các trường hợp nặng, suy đa cơ quan ngay tại địa phương.

Đặc biệt, CRRT hiện đã được BHYT chi trả theo quy định, góp phần giảm gánh nặng chi phí và tạo điều kiện để người bệnh tiếp cận kỹ thuật hồi sức chuyên sâu ngay tại BUH, đồng thời hạn chế những nguy cơ có thể phát sinh khi phải chuyển tuyến trong tình trạng chưa ổn định.

Bác sĩ khuyến cáo

Viêm tụy cấp có thể diễn tiến nhanh và gây những biến chứng nguy hiểm. Người có rối loạn lipid máu, đặc biệt triglyceride tăng cao hoặc từng mắc viêm tụy cấp, cần tuân thủ điều trị và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ.

Mỗi người nên duy trì chế độ ăn cân đối, hạn chế thực phẩm nhiều chất béo và đồ chiên rán, vận động phù hợp, kiểm soát cân nặng và các chỉ số lipid máu. Không nên lạm dụng cà phê, nước tăng lực để chống buồn ngủ; đồng thời tránh rượu bia và thuốc lá.

Khi xuất hiện đau bụng dữ dội hoặc kéo dài, đặc biệt vùng thượng vị, kèm buồn nôn, nôn hoặc tình trạng toàn thân bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm.

Bài viết có sự tham khảo chuyên môn của các bác sĩ Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc BUH

Tài liệu tham khảo
1. Bộ Y tế. Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành Hồi sức – Cấp cứu và Chống độc. Ban hành kèm theo Quyết định số 1904/QĐ-BYT ngày 30/05/2014 của Bộ trưởng Bộ Y tế – Quy trình kỹ thuật “Lọc máu liên tục trong viêm tụy cấp”.
2. Tenner S, Vege SS, Sheth SG, et al. American College of Gastroenterology Guidelines: Management of Acute Pancreatitis. American Journal of Gastroenterology. 2024;119(3):419–437.
3. Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO). Clinical Practice Guideline for Acute Kidney Injury