GÃY XƯƠNG ỨC SAU CHẤN THƯƠNG: KHI NÀO CẦN PHẪU THUẬT?

Đau giữa ngực sau tai nạn, đau tăng khi hít sâu hoặc ho có thể là dấu hiệu gãy xương ức. Nhiều trường hợp có thể điều trị không cần phẫu thuật, nhưng gãy di lệch nhiều, mất vững hoặc đau kéo dài cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá để lựa chọn phương pháp phù hợp.

Gãy xương ức là gì? Có nguy hiểm không?

Xương ức là xương dẹt nằm ở giữa phía trước lồng ngực, nối với các sụn sườn và góp phần bảo vệ tim, phổi cùng các cấu trúc quan trọng trong ngực. Gãy xương ức thường xảy ra khi vùng ngực chịu lực tác động mạnh, chẳng hạn tai nạn giao thông, va đập trực tiếp hoặc té ngã.

Gãy xương ức đơn thuần không đồng nghĩa với tổn thương tim, phổi và phần lớn có thể hồi phục bằng điều trị bảo tồn. Tuy nhiên, chấn thương ngực mạnh có thể đi kèm tổn thương khác như gãy xương sườn, dập phổi, tràn khí hoặc tràn máu màng phổi.

Gãy xương ức có những dấu hiệu gì?

• Đau khu trú ở giữa ngực, tăng khi hít sâu, ho, hắt hơi, xoay người hoặc thay đổi tư thế.
• Sưng nề, bầm tím, đau chói khi chạm vào vùng trước ngực; đôi khi thấy vùng xương gồ hoặc biến dạng.
• Cảm giác khó hít sâu do đau; một số trường hợp có cảm giác hoặc tiếng lạo xạo khi cử động.
• Hạn chế vận động thân mình, vai hoặc cánh tay vì đau vùng ngực.

Để xác định chính xác tình trạng tổn thương, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, thăm khám lâm sàng và chỉ định các phương pháp cận lâm sàng cần thiết nhằm đánh giá vị trí, mức độ gãy xương ức cũng như phát hiện các tổn thương phối hợp (nếu có), từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Cần đến cơ sở cấp cứu ngay nếu khó thở tăng, đau ngực dữ dội, ngất, vã mồ hôi, tím tái, ho ra máu hoặc có dấu hiệu bất thường sau chấn thương mạnh.

Gãy xương ức khi nào cần phẫu thuật?

Không phải người bệnh gãy xương ức nào cũng cần phẫu thuật. Nếu ổ gãy ít di lệch, thành ngực ổn định và không có tổn thương phối hợp cần can thiệp, bác sĩ thường ưu tiên điều trị bảo tồn: giảm đau phù hợp, hướng dẫn hít thở, vận động theo khả năng và tái khám theo lịch.

Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi:

• Ổn định xương ức: Khi ổ gãy di lệch nhiều, các đầu xương chồng lên nhau hoặc mất vững.
• Giảm đau do di động ổ gãy: Người bệnh đau nhiều kéo dài, ảnh hưởng rõ đến hô hấp và sinh hoạt dù đã điều trị phù hợp.
• Khôi phục hình thể thành ngực và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình liền xương và phục hồi: Xương liền sai vị trí gây triệu chứng hoặc chậm liền, không liền xương.

Trong phẫu thuật kết hợp xương ức, bác sĩ nắn chỉnh các đoạn xương về vị trí phù hợp và cố định bằng hệ thống nẹp, vít chuyên dụng. Mục tiêu là tạo sự vững chắc cho ổ gãy, giảm đau do di động bất thường và hỗ trợ quá trình liền xương.

BUH phẫu thuật điều trị gãy xương ức cho người bệnh đau kéo dài sau tai nạn

Một người bệnh nam, sinh năm 1994, sau khi bị tai nạn giao thông thì xuất hiện tình trạng đau vùng giữa ngực kéo dài. Do lo ngại phẫu thuật, người bệnh trì hoãn việc điều trị. Cơn đau ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt và công việc nên gia đình đã động viên người bệnh đến bệnh viện thăm khám.

Qua đánh giá, người bệnh được ghi nhận gãy vùng thân xương ức, các đoạn gãy di lệch và chồng ngắn. Trước phẫu thuật, người bệnh đau nhiều, khó hít thở sâu và có cảm giác lộp cộp tại vùng ngực khi hô hấp.

Sau khi được tư vấn, người bệnh được các bác sĩ chuyên khoa Ngoại Lồng ngực – mạch máu BUH thực hiện phẫu thuật nắn chỉnh, kết hợp xương ức bằng nẹp vít. Sau phẫu thuật, triệu chứng đau của người bệnh cải thiện sớm, người bệnh vận động và sinh hoạt thuận lợi hơn, được xuất viện sau 3 ngày.

 

Hình ảnh X-quang trước và sau mổ cho thấy sự thay đổi rõ ràng về vị trí và độ ổn định của xương ức.

Sau phẫu thuật điều trị, người bệnh cần lưu ý gì?

Người bệnh cần dùng thuốc đúng đơn, giữ vệ sinh vết mổ, thực hiện các bài tập thở và vận động theo hướng dẫn, tránh nâng vật nặng hoặc hoạt động gây lực mạnh lên vùng ngực khi chưa được bác sĩ cho phép. Tái khám đúng hẹn giúp kiểm tra mức độ liền xương và phát hiện sớm bất thường.

Khuyến nghị từ bác sĩ

Sau va đập mạnh vùng ngực, đặc biệt khi đau kéo dài, khó thở hoặc có cảm giác bất thường tại xương ức, người bệnh nên đi khám sớm. Phần lớn trường hợp gãy xương ức không cần mổ; với những trường hợp có chỉ định, bác sĩ sẽ giải thích cụ thể phương án điều trị, lợi ích, nguy cơ và kế hoạch phục hồi để người bệnh an tâm điều trị.

Thông tin chuyên môn: Bài viết được biên soạn với sự tham khảo ý kiến chuyên môn của các bác sĩ chuyên khoa Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, Khoa Ngoại, Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột (BUH), kết hợp đối chiếu với các tài liệu y khoa chuyên ngành.