ĐẢM BẢO AN TOÀN THỰC PHẨM VÀO MÙA NẮNG NÓNG VÀ KỲ NGHỈ LỄ

Mùa hè với nền nhiệt độ tăng cao là điều kiện lý tưởng để các loại vi khuẩn, nấm mốc sinh sôi và phát triển nhanh chóng trong thực phẩm, gây ra nguy cơ ngộ độc cao gấp nhiều lần so với các thời điểm khác trong năm. Kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4 và 1/5 năm nay kéo dài nhiều ngày là dịp lý tưởng để sum họp gia đình, du lịch, liên hoan và ăn uống ngoài trời. Do đó, việc kiểm soát an toàn thực phẩm càng trở nên cấp thiết. Để đảm bảo sức khỏe, tránh những sự cố đáng tiếc liên quan đến đường tiêu hóa, Khoa Dinh dưỡng – Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột xin gửi đến cộng đồng những hướng dẫn an toàn thực phẩm dưới đây.

1. TẠI SAO MÙA NÀY ĐẶC BIỆT NGUY HIỂM?

Tháng 4 tại miền Trung và Tây Nguyên là cao điểm nắng nóng, nhiệt độ thường dao động từ 30°C đến 38°C – đây chính là “thiên đường” cho vi khuẩn phát triển. Chỉ trong vòng 20–30 phút, các vi khuẩn nguy hiểm như Salmonella, E.coli, Campylobacter có thể nhân đôi số lượng.
Những thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, hải sản, trứng, sữa nếu để ngoài nhiệt độ phòng quá 2 giờ, nguy cơ vi khuẩn tăng sinh đến mức gây hại sẽ tăng cao đáng kể. Đặc biệt cần cảnh giác với các món ăn đường phố, đồ ăn chế biến sẵn, bánh kẹo, nước ngọt, đá viên từ nguồn không rõ ràng, đây là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy cấp và nhiễm ký sinh trùng trong dịp lễ hội.

2. NHẬN BIẾT NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM SỚM ĐỂ XỬ TRÍ KỊP THỜI

Triệu chứng có thể xuất hiện sau vài giờ hoặc 1–2 ngày sau khi ăn. Hãy chú ý các dấu hiệu sau:

• Tiêu hóa: Đau bụng quặn từng cơn, buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy (phân có thể lẫn nhầy hoặc máu)
• Toàn thân: Sốt cao, đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, đau cơ
• Mất nước (nguy hiểm): Môi khô, mắt trũng, khát dữ dội, tiểu ít hoặc nước tiểu sậm màu, huyết áp tụt
• Thần kinh (rất nghiêm trọng): Nhìn mờ, sụp mí mắt, khó nuốt, nói ngọng hoặc tê liệt tứ chi – đây có thể là dấu hiệu của ngộ độc Botulinum hoặc độc tố thần kinh từ nấm, hải sản lạ. Cần đến cấp cứu ngay lập tức!

3. 10 NGUYÊN TẮC VÀNG CỦA WHO VỀ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM

1. Chọn thực phẩm an toàn: Ưu tiên thực phẩm tươi, có nguồn gốc rõ ràng. Rau quả ăn sống phải ngâm và rửa kỹ. Thực phẩm đông lạnh để tan đá, rồi làm đông đá lại là kém an toàn.
2. Nấu chín kỹ thức ăn: Nhiệt độ bên trong thực phẩm phải đạt trên 70°C mới đảm bảo tiêu diệt vi khuẩn.
3. Ăn ngay sau khi nấu: Thức ăn càng để lâu sau khi nấu, vi khuẩn càng có cơ hội phát triển.
4. Bảo quản đúng cách: Thức ăn cần dùng lại sau 4–5 tiếng phải giữ nóng liên tục trên 60°C hoặc lạnh dưới 10°C. Thức ăn cho trẻ nhỏ tốt nhất không nên lưu trữ lại.
5. Hâm kỹ khi dùng lại: Thức ăn đã lưu trữ quá 4–5 tiếng bắt buộc phải đun nóng lại toàn bộ đến ít nhất 70°C trước khi ăn.
6. Tránh nhiễm chéo: Dùng riêng dao, thớt, dụng cụ chế biến cho thực phẩm sống và chín.
7. Rửa tay thường xuyên: Rửa tay trước khi chế biến và sau mỗi lần gián đoạn làm việc khác. Nếu tay có vết thương, băng kín trước khi tiếp xúc thức ăn.
8. Vệ sinh bề mặt chế biến: Do thức ăn dễ bị nhiễm khuẩn, bất kỳ bề mặt nào dùng để chế biến thức ăn cũng phải được giữ sạch. Khăn lau bát đĩa cần phải được luộc nước sôi và thay thường xuyên trước khi sử dụng lại.
9. Che đậy thực phẩm: Dùng hộp kín, lồng bàn, tủ kính để tránh côn trùng và động vật tiếp xúc với thức ăn.
10. Dùng nước sạch: Sử dụng nguồn nước sạch an toàn. Nước sạch là nước không màu, mùi, vị lạ và không chứa mầm bệnh. Đun sôi nước trước khi làm đá uống. Đặc biệt cẩn thận với nguồn nước dùng nấu ăn cho trẻ nhỏ.

4. XỬ TRÍ ĐÚNG KHI BỊ NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM

Khi bản thân hoặc người thân có dấu hiệu đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy:
1. Ngừng ngay việc ăn uống thực phẩm nghi ngờ.
2. Bù nước và điện giải bằng Oresol pha đúng liều, uống từng ngụm nhỏ, không uống ồ ạt.
3. Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy vì có thể khiến vi khuẩn và độc tố lưu lại lâu hơn trong đường ruột.
4. Đến ngay Bệnh viện, cơ sở y tế nếu có sốt cao, phân có máu, mắt trũng, lờ đờ hoặc bất kỳ dấu hiệu thần kinh nào.
Chúc bạn và gia đình có một kỳ nghỉ vui vẻ, khỏe mạnh và trọn vẹn! Nếu có thắc mắc về dinh dưỡng và an toàn thực phẩm, hãy liên hệ Khoa Dinh dưỡng – Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột để được tư vấn.

📍 Khoa Dinh dưỡng – Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột